„ZOŚKA. PRZEPUSTKA DO SZCZĘŚCIA” – premiera 3 lutego 2021 r.

Zośka. Przepustka do szczęścia” pióra Anny Stryjewskiej,  kontynuacja powieści „Zośka. Dopóki biło serce”, ukaże się nakładem Wydawnictwa Szara Godzina 3 lutego 2021 r. To inspirowana prawdziwymi wydarzeniami opowieść o dziewczynie z niewielkiej polskiej wsi, która wbrew wszystkiemu i wszystkim podążyła za swoimi marzeniami. Tłem tej poruszającej historii jest Łódź na przełomie lat 60. i 70. 

Jest schyłek lat 60. Łódź. Dziewczyny noszą mini, w radiu grają big bit, na ulice wyjechał pierwszy fiat 125p, a studenci protestują na ulicach miast. Zośka uczy się, pracuje i dzięki wsparciu przyjaciółki dąży do spełnienia marzeń o projektowaniu mody.  

 Tymczasem w jej życiu pojawia się Szymon – dojrzały mężczyzna
z przeszłością.  Łączy ich namiętna miłość, która nie robi sobie nic ze zdrowego rozsądku, religijnych przykazań i społecznych konwenansów. Czy okaże się ona przepustką do szczęścia, czy też zmusi ją do kolejnej ucieczki?

 Anna Stryjewska  w „Zośka. Przepustka do szczęścia”  pięknie opowiada o przeobrażaniu się bohaterki  z zahukanej, choć pełnej marzeń dziewczyny w świadomą siebie kobietę. Równocześnie jednak z dbałością o szczegóły kreśli codzienne życie w  komunistycznej Polsce  Gomułki i  pierwszych lat rządów Gierka. Przenosi do świata, który przeminął. Pozostały wspomnienia, śladem których mogą wędrować ulicami Łodzi czytelnicy.  

 „Zośka. Przepustka do szczęścia” to kolejna po – „Mistrzowie życia”,  „Pocałunek morza”, „Kochankowie miasta”, „Chłopiec z ulicy Wschodniej i „Zośka. Dopóki biło serce” – książka Anny Stryjewskiej, która ukazała się nakładem Wydawnictwa Szara Godzina. Powieść jest  dostępna w internetowych i stacjonarnych księgarniach w całej Polsce. Premiera 3 lutego  2021 r.

FRAGMENTY

I

Zośka od dawna chłonęła prawdę o przemocy, inwigilacji, ograniczeniu swobód obywatelskich, dlatego teraz brała czyn­ny udział w tych akcjach, rozwieszała plakaty i głosiła hasła typu: „Prasa kłamie”, „Wolność i demokracja”, „Precz z cenzu­rą!”. To Wojtek zaszczepił w niej ducha wolności. Potrafił zjedny­wać sobie ludzi, a jego głos działał jak magnes. Było coś jeszcze – jego ojca, byłego żołnierza AK w stopniu pułkownika, komuniści skazali na śmierć, a najbliższą rodzinę pozbawili praw i mająt­ku. To właśnie ten chłopak otworzył jej oczy na rzeczywistość, o której nie miała pojęcia, jak również czym naprawdę jest wła­dza ludowa. Wojtek budził w niej podziw, ale to niestety Ada zdobyła jego pokaleczone serce.

Ta dziewczyna nie pasowała do ich paczki jako córka wysoko postawionego partyjnego urzędnika. Była niezwykle atrakcyjna: wysoka, szczupła, miała czarne, krótko przycięte włosy nad kar­kiem i twarz anioła z pięknymi oczami. I zarozumiała. Nic dziw­nego, że Wojtek stracił dla niej głowę. Tylko raz zajrzał w te jej ogromne, niemal granatowe oczy i przepadł. Tak zostali parą. Trwało to już trzy lata. Ada wspierała go w działaniach i miała zawsze dużo do powiedzenia, co Zośkę od początku irytowało.

Łatwo się wymądrzać i brać aktywny udział w zebraniach, głosić wywrotowe dla partii rządzącej hasła i idee, gdy rodzice zapewniają dostatnie życie, a w razie kłopotów protekcję – my­ślała rozgoryczona. Ona od początku musiała o wszystko wal­czyć sama, harować od świtu do nocy, aby móc sobie pozwo­lić na zakup czegokolwiek, mieć na jedzenie i inne wydatki. Tymczasem Ada afiszowała się wciąż nowymi ciuchami przy­wiezionymi z Zachodu, a w jej domu zatrudniona była gospo­sia i sprzątaczka.

Wojtek nie pasował do niej nie tylko z powodu różnic kla­sowych. Jego matka – wykształcona, twarda kobieta – została zmuszona do pracy w fabryce w przędzalni na trzy zmiany. Sys­tem zrobił z niej uległego robotnika, pozbawił godności, ale nie dumy. Jeszcze jej nie złamał, póki miała syna, póki miała w co wierzyć. Wojtek zatrudnił się w fabryce jako magazynier. W ten sposób chciał ulżyć matce. Mieszkali kątem u ciotki. Aby się do­stać na studia, załatwił sobie lewe papiery. Musiał wyprzeć się swoich więzów krwi, aby coś w życiu osiągnąć. Namówiła go do tego matka. Ona jedna wiedziała, że tylko w ten sposób pomści kiedyś śmierć ojca. Nie był Wojtkiem Gołębiewskim, a Wojtkiem Gołębiowskim, ciągle jednak tym samym chłopakiem, który po­trafi zarazić każdego swoimi ideami.

Ada pochodziła z innego świata. Mogła w każdej chwili go zdradzić, wycofać się, a jednak Zośka z ukłuciem zazdrości patrzyła na uczucie, które kiedyś wybuchło i wciąż trwało z taką samą siłą jak na początku.

Stłoczeni byli akurat w ciasnym pokoju akademika, kiedy kolejny raz Gołębiowski ich instruował. Jego wierni druhowie – Waldek, Mirek i Paweł – stali obok i wsłuchiwali się zachłan­nie w te gorące nawoływania. Dziewczyny również. Jak zwykle unosiły się w powietrzu kłęby dymu z papierosów, a popielnica kipiała od niedopałków. Muzyka tym razem nie grała. Słychać było tylko głos rozgorączkowanego chłopaka.

– Zbieramy się o dziesiątej rano przed biblioteką uniwersy­tecką, tam odczytamy rezolucję, odśpiewamy hymn, a następ­nie przemaszerujemy do placu Wolności. Będziemy trzymać się blisko siebie i krzyczeć głośno wolnościowe hasła. Nie pozwo­limy się stłamsić, nie pozwolimy sobie zamknąć ust – powta­rzał po raz kolejny.

Zośka z Janką były już zmęczone. Cały dzień roznosiły ulotki po szkole i obwieszały ściany plakatami informującymi o plano­wanym proteście, w którym mieli wziąć udział nie tylko studen­ci, ale także uczniowie szkół średnich. Oparte o framugę drzwi słuchały jednak, przepełnione z jednej strony euforią, a z dru­giej – ogromnym strachem. Ich serca biły mocno, ożywione nad­chodzącymi wydarzeniami.

II

Na drewnianej, pokrytej lakierem ławie stał szampan, dwa kieliszki na długich nóżkach oraz kawior.

– Jadłaś już kiedyś kawior? – spytał, otwierając butelkę.

Korek wystrzelił, a spienione bąbelki napełniły szkło.

– Nie, nigdy – odparła cicho. – Nie stać mnie było na takie luksusy.

– Nie bądź taka, złośnico! To prezent od mojego znajomego ze Związku Radzieckiego! – roześmiał się, trącając jej kieliszek swoim. – Zawsze przywozi mi puszkę dobrego kawioru i koniak. – A wiesz, co to jest?

W odpowiedzi przecząco pokręciła głową i jednocześnie za­lała się rumieńcem.

– To rybia ikra, jajeczka, inaczej mówiąc. Jest to ulubio­ny smakołyk Rosjan. A dziś mamy przecież co świętować. Bę­dziesz wreszcie mogła brać udział w tworzeniu kolekcji. Czyż to nie jest sukces?
– Sukces? – powtórzyła. – A nie protekcja? – Wzięła do ust maleńką kromkę chleba posmarowaną przysmakiem. Ugryzła i skrzywiła się nieznacznie. – Słone! – stwierdziła. – Co w tym dobrego?

Roześmiał się i natychmiast zripostował:

– Nazywaj to, jak chcesz. Jesteś utalentowana. Zasłużyłaś na to.

– Oby tak było… – westchnęła i zamyśliła się. – Myślałam, że koleżanki mnie zjedzą, kiedy się dowiedziały. Pewnie się czegoś domyślają. Trochę mnie to martwi. Najpierw gratulowały, ale są­dząc po ich minach… Cóż… Łatwo się było domyślić.

– A czego się spodziewałaś? Ludzie z zasady bywają zazdro­śni. Nie lubią, kiedy ktoś ich wyprzedza. A tobie się to udało.

– Zastanawiam się dlaczego? – zapytała z ironią.

– Nie zastanawiaj się, walcz dalej! Jesteś już tak blisko celu. Musisz teraz tylko udowodnić innym, że jesteś najlepsza. To wszystko.

– Tylko? – powtórzyła i upiła kolejny łyk szampana. Poczu­ła przyjemne ciepło dryfujące w żyłach, policzki jej się zaczer­wieniły, oczy zaszkliły od natłoku wrażeń.

– Dasz radę – powiedział, patrząc jej w oczy.

– Dziękuję. – Wyciągnęła rękę w jego stronę.

– Nareszcie! – Uśmiechnął się. – Myślałem już, że tego sło­wa nigdy z twoich ust nie usłyszę.

– A widzisz? – rzuciła zadowolona. – Chodź ze mną!

Wieczór rozgościł się za oknem i zalał mrokiem skwerek pod blokami oraz okoliczne alejki. Nad dachami budynków wi­siał rozdęty księżyc, a towarzyszyły mu liczne gwiazdy ułożone w tajemnicze znaki i konstelacje. W pokoju paliła się tylko noc­na lampka z koronkowym abażurem rozpraszającym światło.
Zapach świeżych goździków, które jej wręczył tego dnia, stawał się coraz intensywniejszy, mieszał się z lekkim, kojącym powie­wem chłodu.

Wyszli na balkon, trzymając w ręku kieliszki. Gwiazdy mru­gały nad ich głowami, a roziskrzone ich blaskiem niebo krzy­czało radością. Z winylowego krążka popłynął popularny szla­gier Czerwonych Gitar.

Chciała mu powiedzieć, jak bardzo czuje się szczęśliwa, ale tylko otoczyła go ramionami i przytuliła do siebie. Silne wzru­szenie odebrało jej głos. Objęci mocno, kołysali się w rytm mu­zyki, myśląc o tym, że jeszcze tak niedawno ich bycie razem wy­dawało się niemożliwe.

– Nie chcę, aby ten wieczór się zakończył – szepnął jej nie­spodziewanie do ucha. – A ty?

– Ja też nie – odparła cicho.

– Zawsze będę przy tobie, pamiętaj o tym – dodał, muska­jąc wargami jej usta. – I nie wierz nikomu, kto będzie próbował nas rozdzielić i mówić, że będzie inaczej.

Nagle zrozumiała. Dotarła do niej przykra rzeczywistość, którą wypierała ze świadomości z całych sił. Przecież Szymon miał żonę. Dlaczego całkowicie o tym zapomniała? Kim była ta kobieta? Czemu wcześniej o tym nie pomyślała, tylko teraz, kie­dy uczucie przybrało taki rozmiar? Nie chciała go stracić, o nie. Postanowiła o niego walczyć bez względu na wszystko, bo to właśnie na niego czekała całe życie.

Seweryn Krajewski śpiewał o smutnych oczach, o tęskno­cie za piękną dziewczyną. Jego głęboki głos budził nostalgię za czymś nieuchwytnym. Wtuliła się mocniej w ramiona Szymona.

Bądź ze mną na zawsze, ukochany – zakwiliło jej serce, ale nie odważyła się powiedzieć tego głośno.

III

Zosia powiodła wzrokiem po wybiegu aż do tajemnicze­go przejścia. Znała ten widok, był jej tak bliski, że aż zatkało ją w piersiach. Oczami wyobraźni i każdą najdrobniejszą tkanką ciała czuła to uniesienie, tę gorączkę, podniosłą atmosferę pa­nującą za kulisami, gdzie przygotowywały się teraz modelki. Tak bardzo chciała tam być, ale Błońska nawet nie zaproponowa­ła pracownicy wygodnego krzesła, a co dopiero roli asystentki. Kilka osób nerwowo kręciło się w tle, próbując ustawić sprzęty do fotografowania, stoły, dekoracje, tace z zakąskami, kieliszki.

Tymczasem wspięły się na stopień tuż przy wejściu na klat­kę, skąd miały niezły punkt obserwacyjny. To Mańka wywalczy­ła to miejsce, pchając się do przodu i nie bacząc na protesty in­nych. Torowała Zośce szlak, uważając na to, aby koleżance nie stała się krzywda. W jej stanie należało być ostrożnym.

– Dzięki, Marysiu! – rzuciła zasapana, kiedy już ulokowa­ły się w miarę wygodnie. – Mam nadzieję, że nie padnę tutaj z braku powietrza.
– W razie czego masz mnie! Wołaj głośno, gdyby coś było nie tak! – wydarła się, próbując przebić głos przez panujący wo­kół harmider.

Jakiś czas później gwar ucichł i na podest wyszła elegancko ubrana kobieta, trzymając w ręku mikrofon. Jej dźwięczny, wy­raźny głos zapowiadający kolekcje popłynął po piętrze i wprowa­dził tłum gapiów w oczekujący nastrój. Rozległy się brawa, po­płynęły pierwsze takty muzyki, a wraz z nimi na wybiegu zaczęły pojawiać się modelki. Poruszały się zgrabnie, sunąc na wysokich obcasach i prezentując po kolei suknie wieczorowe. Błyszcza­ły brokaty, skrzyły się złotem i srebrem, ożywiając sprawdzone, klasyczne kolory. Najczęściej była to czerń i czerwień. Zdarza­ły się jednak kreacje w błękicie, lekkim różu czy bladej zieleni. Wszystkie kroje były odważne, odsłaniały zgrabne plecy kobiet, linię ramion, podkreślały biodra i talię.

– Ale czad! – zachwyciła się Mania, kołysząc się w rytm mu­zyki. – O! Widzę twoje projekty! Niektóre z nich poznaję! – za­wołała głośno.

– Wszystkie są moje – odpowiedziała Zośka, nie kryjąc dumy i zachwytu. Musiała przyznać, że na modelkach te stroje pre­zentowały się niezwykle.

– Wszystkie? – zdumiała się koleżanka. – Jak to wszystkie? – nie dowierzała.

Nagle ucichło i na podniesieniu ukazała się Błońska w ca­łej okazałości. Miała na sobie jasnobłękitną suknię ozdobio­ną cekinami, z głębokim wycięciem z tyłu, otulającą miękko jej zgrabną, ponętną sylwetkę. Włosy miała jak zawsze perfekcyj­nie ułożone, do tego maskujący niedoskonałości cery makijaż.

Rozległy się brawa, siedzący na krzesłach wstali. Z tłumu wyrwał się jakiś chłopiec z bukietem kwiatów.
– Oto twórczyni tej niezwykłej kolekcji! – rozległ się głos z megafonu, a potem zza zielonej kotary wybiegły modelki, by ostatni raz zaprezentować stroje.

– Ani słowa o tobie… – Zszokowana Mańka zakryła dłonią usta. – Jak tak można?

Zośka opuściła głowę i pogładziła zaokrąglony brzuch.

– Jak widzisz, można – odparła, tłumiąc w sobie gorycz.

Nie spodziewała się, że Błońska przypisze sobie wszystkie za­sługi. Stworzyła te stroje od A do Z. Sama od początku do końca.

– Chodźmy stąd! – rzuciła w jej stronę niecierpliwie.

– Teraz? A poczęstunek? Zaczekaj chwilę! – zaprotestowa­ła dziewczyna.

– To ja poczekam na zewnątrz – odparła pośpiesznie Zo­cha, kierując się do wyjścia i próbując przebić przez zalegający w tym miejscu tłum gapiów. – Nie mogę tu zostać dłużej, dusz­no mi – skłamała.

– Zaraz do ciebie przyjdę! – obiecała Mańka. – Zaczekaj na zewnątrz!

– Dobrze, niech tak będzie. Nie musisz się spieszyć – rzu­ciła przez ramię, po czym wkręciła się w czeredę ludzi, uśmie­chając się przez łzy.